Home > Mazurskie rzeki > Rzeka Gołdapa
Mazurskie rzeki

Rzeka Gołdapa

Rzeka Gołdapa to prawostronny dopływ Węgorapy, o długości całkowitej 89 km i dorzeczu 670 km2.

Ciek o nazwie „Borkowina” płynie na zachód, a następnie skręca na północ od miejscowości Rogówko. Odcinek rzeki od ujścia Pogorzelskiej Strugi do ujścia do jeziora Gołdap nazywa się Jarka. Z jeziora tego przyjmuje ona kierunek zachodni, a następnie południowy.

Od miejscowości Nowa Boćkinka płynie w kierunku północno-zachodnim, aż do Węgorapy. Niedaleko miejscowości Banie Mazurskie Kanał Brożajcki łączy ją z Węgorapą.
Źródła rzeki znajdują się na północ od Olecka niedaleko wsi Monety, na wysokości 204 m n.p.m., natomiast ujście na wysokości 97 m n.p.m. Występujące dwa duże spadki powodują silną erozję denną i boczną koryta rzeki w jej środkowym i górnym biegu.

W pobliżu rzeki znajdują się dwa jeziora pochodzenia rynnowego (jezioro Gołdap i Czarne), które powstały w wyniku subglacjalnej działalności.
Gołdapa, jest nie tylko szlakiem kajakowym, ale również ostoją bobrów.

Wśród malowniczych łąk i mało znanych ostępów leśnych biegną szlaki rowerowe i piesze.

Z zabytków i ciekawych miejsc warte obejrzenia są kościoły w Dąbrówce Nowej, Budrach i Olszewie, pałac w Więckach i neoklasycystyczny pałac w Dąbrówce Nowej.

Po wypływie z jeziora Gołdap rzeka Gołdapa przepływa przez miasto Gołdap i płynie w kierunku zachodnim. Za miastem rzeka wije się wśród pól i pastwisk i ma charakter typowo nizinny, a jej niskie brzegi porastają szuwary.

Po 3 km przepływa pod mostkiem, a kilometr za nim, przy zabudowaniach wsi Kośmidry znajduje się na niej próg wodny. Przez kilka następnych kilometrów brzegi Gołdapy nadal porastają szuwary, choć rzeka coraz częściej podmywa okoliczne wzgórza.

W odległości 5 km od Gołdapi, na wysokim brzegu, zlokalizowana jest wieś Skocze, a na jej terenie znajduje się most i kolejna zastawka. Za Skoczami Gołdapa coraz głębiej wcina się między wzgórza i powoli wpływa w las, robiąc się całkiem ładną. Po kolejnych 4-5 km wieś Juchnajcie i most, a 3 km dalej kolejny most.

Rzeka płynie teraz częściowo przez las, a właściwie między drzewami rosnącymi bezpośrednio w rzece, co jest efektem podpiętrzenia wody przez zaporę w Różyńsku Małym. Za zaporą Gołdapa szybko płynie uregulowanym korytem. Nurt na całej szerokości rzeki jest jednym wielkim warkoczem z falek wywołanych głazami licznie kryjącymi się tuż pod powierzchnią wody. Taki fragment ciągnie się przez kilkaset metrów.

Dalej Gołdapa nieco zwalnia i wpływa do lasu. Niemalże cały czas towarzyszą jej wysokie brzegi, rzeka zawalona jest wykrotami i powalonymi przez bobry drzewami, a prąd wody momentami jest bardzo szybki.

Miejscami w jej nurcie znajduje się sporo zatopionych głazów. Po 5 km rzeka zwalnia, znowu podtapiając nadbrzeżne drzewa, co jest wywołane przez zaporę młyńską w Boćwince. Poniżej zapory ciągnie się całkiem sporawe bystrze. Znowu w nurcie jest cała masa głazów. Po kilkuset metrach płynięcia rwącym nurtem rzeka nagle rozszerza się i zwalnia tuż przed mocnym przewężeniem – resztkami zwalonego mostu.

Betonowe przyczółki zwężają koryto Gołdapy do zaledwie kilku metrów i podpiętrzają wodę, która przechodzi w bystrze. Za zniszczonym mostem Gołdapa dalej płynie szybko jarem, zawalona często drzewami. Mniej więcej po 1,5 km rzeka wypływa z lasu, mimo to ciągle płynie szybko głęboką doliną. Po raz pierwszy od ładnych paru kilometrów pojawia się cywilizacja – wieś Grunajki, a w niej most. Dalej rzeka robi się coraz powolniejsza z uwagi na cofkę zapory.
Kolejnymi miejscowościami po trasie przepływu Gołdapy są: Sapałówka, Surminy, Wróbel i Banie Mazurskie.

Kilka kilometrów za Baniami Mazurskimi w okolicy wsi Zakałcze Wielkie rzeka rozdziela się – większość jej wód odprowadzana jest Kanałem Brożajckim na północ do rz. Węgorapy, zaś stare koryto prowadzi dalej na zachód, uchodząc do rz. Węgorapy w pobliżu wsi Jurgucie.
Niestety, ten odcinek Gołdapy, od Kanału Brożajskiego do ujścia do Węgorapy, o długości 16,7 km, na znamienitej długości posiada koryto przekształcone melioracyjnie (bieg wyprostowany, ogroblowania i jazy piętrzące).